Ασφάλεια σε ξενώνες κακοποιημένων γυναικών

Εβδομάδα θεμάτων: Orange the World - «16 ημέρες κατά της βίας κατά των γυναικών»

Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν πληθύνει οι αναφορές για γυναίκο-μίσος και βία εναντίον γυναικών – είτε στα μέσα ενημέρωσης είτε σε πλατφόρμες όπως το LinkedIn. Ιδιαίτερα ανησυχητική ήταν η προσοχή που συγκέντρωσαν οι αποκαλούμενοι incels με συνθήματα όπως «Your body, my choice». Ή οι στοχευμένες διαδικτυακές επιθέσεις κατά της Annalena Baerbock. Ωστόσο, εκείνο που με αναστάτωσε περισσότερο ήταν τα σκληρά στοιχεία από τη Γερμανία. Αυτά παρουσιάστηκαν από τον Ομοσπονδιακό Καγκελάριο Olaf Scholz και την Ομοσπονδιακή Υπουργό για τις Γυναίκες Lisa Paus με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών:

140 γυναίκες και κορίτσια πέφτουν καθημερινά στη Γερμανία θύματα μιας σεξουαλικής αδικοπραξίας.
Κάθε τρία λεπτά μια γυναίκα ή ένα κορίτσι υφίσταται βία στο ίδιο της το σπίτι – και αυτά είναι μόνο τα περιστατικά που καταγράφονται από την αστυνομία.
Σχεδόν κάθε μέρα στη Γερμανία υπάρχει ένας γυναικοκτονία.
Το 2023, 938 κορίτσια και γυναίκες υπήρξαν θύματα απόπειρας ή/και ολοκληρωμένης γυναικοκτονίας, 360 από αυτές έχασαν τη ζωή τους.

Το πρόβλημα αυτό δεν σταματά σε κανένα σύνορο. Δεν αφορά μόνο τη Γερμανία ή άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και εδώ στην Ελβετία δολοφονείται κάθε δύο εβδομάδες μια γυναίκα από έναν άνθρωπο πολύ κοντά της, ενώ κάθε εβδομάδα επιβιώνει κάποια από μια τέτοια απόπειρα. Ο σκοτεινός αριθμός των περιστατικών που δεν δηλώνονται είναι πιθανότατα τρομακτικά υψηλός. Τα καταφύγια για γυναίκες είναι γι’ αυτό απαραίτητοι χώροι προστασίας – σώζουν ζωές.

Μια ιστορία που μοιράστηκε πολύ περισσότερες από ό,τι πρέπει

Αυτοί οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος ενός κοινωνικού προβλήματος για το οποίο πολλοί προτιμούν να σιωπούν—υτίθεται ότι αφορά πάντα μόνο «τους άλλους». Κι όμως η αλήθεια είναι η εξής: Πολλοί άνθρωποι που το βιώνουν σιωπούν από ντροπή, παρότι δεν είναι θύτες, αλλά θύματα. Ανήκω κι εγώ σε αυτό το «κρυφό» ποσοστό. Στα τρία στα τέσσερα παιδιά που έχουν δει βία μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Στην περίπτωσή μου ήταν η βία του πατέρα μου απέναντι στη μητέρα μου—αλλά και απέναντί μου. Όταν οι σχέσεις των γονιών είναι διαμορφωμένες από βία, τα παιδιά συχνά αναλαμβάνουν ρόλους που δεν τους ανήκουν. Έγινα η «μητέρα της μητέρας μου» και ένιωσα υπεύθυνη να την προστατεύσω, να αποτρέψω τη βία ή να απαλύνω όσο γίνεται το αναπόφευκτο. Αυτό το περιβάλλον σε διαμορφώνει—σε κάνει ανθεκτική, αλλά αφήνει και πληγές. Αργότερα, στην πρώτη μου σχέση, βρέθηκα ξανά μέσα σε ένα μοτίβο που εγώ η ίδια δεν ήθελα ποτέ να ζήσω. Ο πρώην μου (ένας πραγματικός φίλος δεν κάνει κάτι τέτοιο) έδειχνε συμπεριφορές παρόμοιες με εκείνες του πατέρα μου. «Πώς μου συνέβη κάτι τέτοιο;» ήταν η πρώτη μου σκέψη. Εγώ, που μιλούσα τόσο δυνατά ενάντια στη βία που έπρεπε να υποστεί η μητέρα μου. Όμως όταν έχεις βιώσει μια τραυματική παιδική ηλικία, όπου σου παρουσιάστηκαν μοτίβα μιας μη υγιούς σχέσης, και επιπλέον έχει διαταραχτεί ο δεσμός με τον πρωταρχικό πρόσωπο αναφοράς, ως ενήλικας είσαι πολύ ευάλωτος στο να ξαναζήσεις τα πάντα. Κι όμως δεν ήθελα να μοιραστώ την ίδια μοίρα και αναζήτησα βοήθεια. Η μητέρα μου δεν μπορούσε να βοηθήσει—έπεφτε πίσω σε παλιούς ρόλους. Αλλά βρήκα υποστήριξη: σε ένα γυναικείο καταφύγιο. Εκεί δεν μου παρείχαν μόνο προστασία, αλλά μου έδωσαν και τη δυνατότητα να βάλω ξανά σε τάξη τη ζωή μου και να ξαναπάρ Iω τον έλεγχο. Γι’ αυτό είμαι μέχρι σήμερα ευγνώμων.

Ελβετία και Γερμανία: προκλήσεις και ζητήματα ασφάλειας στα καταφύγια γυναικών

Τα καταφύγια γυναικών διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προστασία και την υποστήριξη γυναικών που έχουν πέσει θύματα ενδοοικογενειακής βίας. Στην Ελβετία και τη Γερμανία, οι συγκεκριμένες δομές δεν προσφέρουν μόνο χώρους προστασίας, αλλά παρέχουν και εκτεταμένη υποστήριξη σε διάφορους τομείς της ζωής. Παρέχουν ψυχολογική καθοδήγηση για την επεξεργασία των τραυμάτων, προσφέρουν νομική συμβουλευτική για να βρεθούν τρόποι εξόδου από τον φαύλο κύκλο της βίας και υποστηρίζουν στην αναζήτηση κατοικίας και στη νέα επαγγελματική κατεύθυνση, ώστε οι γυναίκες που έχουν ανάγκη να μπορούν να ζουν μακροπρόθεσμα μια ζωή με αυτοδιάθεση. Με βάση τη στατιστική των κατοίκων των καταφυγίων γυναικών της FHK (2023), εκτιμάται ότι στα γερμανικά καταφύγια γυναικών, κάθε χρόνο βρίσκουν προστασία τουλάχιστον 14.000 γυναίκες με 16.000 παιδιά. Στα 23 σπίτια στην Ελβετία και στο Πριγκιπάτο του Λιχτενστάιν βρήκαν προστασία και στέγη το 2023 2427 γυναίκες και παιδιά. Παρά τη ζωτική τους σημασία, τα καταφύγια γυναικών αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις – ανάμεσά τους οικονομικές στενότητες, κοινωνικός στιγματισμός και σοβαρά ζητήματα ασφάλειας

Ζητήματα ασφάλειας σε ξενώνες γυναικών

Ένα κεντρικό πρόβλημα που αφορά τόσο την Ελβετία όσο και τη Γερμανία είναι η ασφάλεια στους ξενώνες γυναικών. Οι δράστες προσπαθούν ξανά και ξανά να εντοπίσουν τη διαμονή των θυμάτων τους, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τόσο το προσωπικό όσο και τις ίδιες τις γυναίκες που έχουν πέσει θύματα κακοποίησης. Τα ακόλουθα στοιχεία είναι ιδιαίτερα κρίσιμα:

Ψηφιακή επιτήρηση και παρακολούθηση
Χάρη στις σύγχρονες τεχνολογίες, όπως η παρακολούθηση μέσω GPS από smartphone ή κρυφό κακόβουλο λογισμικό κατασκοπείας, οι δράστες καταφέρνουν συχνά να εντοπίζουν εκ νέου την τοποθεσία των γυναικών.
Σωματικές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις
Υπάρχουν κατά καιρούς αναφορές για βίαιες επιθέσεις σε ξενώνες γυναικών, στις οποίες οι δράστες προσπαθούν να επιβάλουν με τη βία πρόσβαση στις εγκαταστάσεις.
Έλλειψη προσωπικού και στρες
Η κατάσταση ασφάλειας επιδεινώνεται από την έλλειψη προσωπικού σε πολλούς ξενώνες γυναικών. Οι υποστελεχωμένες ομάδες δεν μπορούν πάντα να διασφαλίσουν ότι τηρούνται πλήρως οι κανονισμοί ασφαλείας.
Ανώνυμες διευθύνσεις και οι περιορισμοί τους
Πολλοί ξενώνες γυναικών λειτουργούν με ανώνυμες διευθύνσεις για να προστατεύουν τις ένοικες. Παρ’ όλα αυτά, αυτές συχνά δεν είναι απολύτως ασφαλείς, καθώς η ανωνυμία μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο από διαρροές, όπως ανεπαρκώς εκπαιδευμένοι εταίροι-οργανισμοί ή αρχές.

Πιθανή λύση: τεχνολογικός εκσυγχρονισμός

Πολλά καταλύματα για κακοποιημένες γυναίκες (women’s shelters) βασίζονται ήδη στην βιντεοεπιτήρηση, για να προστατεύουν καλύτερα τις διαμένουσες. Ωστόσο, η μόνιμη παρακολούθηση από ανθρώπινο προσωπικό, που ελέγχει συνεχώς τα πλάνα από τις κάμερες, συχνά δεν είναι εφικτή ούτε οικονομικά ούτε σε επίπεδο προσωπικού. Οι διαμένουσες σε καταλύματα για κακοποιημένες γυναίκες έχουν επίσης συχνά βιώσει τραυματικές εμπειρίες και είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες σε μέτρα που θα μπορούσαν να φαίνονται σαν έλεγχος ή συνεχής παρατήρηση. Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η βιντεοεπιτήρηση με βάση την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), η οποία ορίζει την ασφάλεια με εντελώς νέους τρόπους. Οι τεχνολογίες AI προσφέρουν μια λύση φιλική προς την προστασία δεδομένων και διακριτική, επειδή δεν χρειάζεται να γίνεται συνεχής παρακολούθηση. Τα συστήματα αυτά λειτουργούν σαν έξυπνοι αισθητήρες: αναλύουν το περιβάλλον σε πραγματικό χρόνο και επεμβαίνουν μόνο όταν εντοπίζεται μια πιθανή απειλή. Σε αντίθεση με την συμβατική βιντεοεπιτήρηση, που απαιτεί μια ομάδα ανθρώπων η οποία παρακολουθεί συνεχώς τα πλάνα, αυτά τα συστήματα λειτουργούν πλήρως αυτόνομα. Μόνο σε περίπτωση συναγερμού, εξουσιοδοτημένες ομάδες ασφαλείας ή το προσωπικό αποκτούν πρόσβαση στις σχετικές εικόνες, για να ελέγξουν την κατάσταση και να αντιδράσουν στοχευμένα.

Μόνο όταν η AI εντοπίσει μια απειλή (π.χ. μέσω όπλων, επιθετικότητας και βίας ή και απόπειρες διάρρηξης), ενεργοποιείται ένας συναγερμός για το προσωπικό του καταλύματος για κακοποιημένες γυναίκες ή για μια ομάδα ασφάλειας 24/7.
Σε αυτή τη στιγμή, η πρόσβαση στα ζωντανά πλάνα ενεργοποιείται για το εκπαιδευμένο προσωπικό, ώστε να ελέγξει την κατάσταση.
Αν πρόκειται όντως για απειλή, μπορεί να ειδοποιηθεί άμεσα η αστυνομία – παρόμοια με έναν «σιωπηλό συναγερμό» στις τράπεζες.

Η προσέγγιση αυτή εξασφαλίζει ασφάλεια, χωρίς να παραβιάζεται η ιδιωτικότητα των διαμενουσών ή να προκαλείται η αίσθηση ελέγχου.

Λύσεις που βασίζονται σε Cloud και Edge ως συνδρομή, με κέντρο ασφαλείας 24/7: Ασφάλεια προσβάσιμη σε όλους

Οι σύγχρονες τεχνολογίες ασφάλειας προσφέρουν καινοτόμους μηχανισμούς προστασίας, οι οποίοι δεν είναι απλώς αποτελεσματικοί, αλλά και πιο ευέλικτοι και προσιτοί. Μέχρι τώρα, τα προηγμένα συστήματα επιτήρησης με λειτουργίες όπως ανίχνευση βίας, επιθετικότητας και όπλων ήταν συχνά πολύ ακριβά και για δομές όπως τα γυναικεία καταφύγια δύσκολα υλοποιήσιμα οικονομικά. Τα υψηλά κόστη αγοράς για υλικό, άδειες και τα συνεχή έξοδα για προσωπικό που παρακολουθεί και διαχειρίζεται αυτά τα συστήματα δεν ήταν απλώς εφικτά για πολλά γυναικεία καταφύγια.
Χάρη στα μοντέλα συνδρομής που βασίζονται σε Cloud και Edge, με κέντρο ασφαλείας 24/7, αλλάζουν αυτές οι προϋποθέσεις. Οι λύσεις αυτές καθιστούν προσβάσιμες τις πιο σύγχρονες τεχνολογίες και για τα γυναικεία καταφύγια, προσφέροντας ταυτόχρονα υψηλό βαθμό ευελιξίας.

Οικονομική αποδοτικότητα: Αντί για υψηλά εφάπαξ κόστη αγοράς, τα μοντέλα συνδρομής επιτρέπουν πρόσβαση στη νεότερη τεχνολογία έναντι μιας προβλέψιμης μηνιαίας χρέωσης.
Κλιμακωσιμότητα: Τα συστήματα μπορούν να επεκτείνονται ή να προσαρμόζονται ανάλογα με τις ανάγκες, για παράδειγμα όταν προστίθενται νέοι χώροι ή εμφανίζονται πρόσθετες απαιτήσεις ασφάλειας.
Εύκολη ενσωμάτωση: Οι τεχνολογίες Cloud και Edge εγκαθίστανται χωρίς μεγάλη προσπάθεια, μειώνοντας έτσι το εμπόδιο εισόδου για τα γυναικεία καταφύγια.
Επαγγελματική υποστήριξη: Το κέντρο ασφαλείας 24/7 παρέχει πρόσβαση όλο το εικοσιτετράωρο σε εκπαιδευμένο προσωπικό, το οποίο αξιολογεί καταστάσεις απειλής σε πραγματικό χρόνο και λαμβάνει άμεσα τα κατάλληλα μέτρα – από την ειδοποίηση της αστυνομίας έως την υποστήριξη επί τόπου.

Αυτές οι σύγχρονες, ευέλικτες και οικονομικά προσιτές λύσεις ασφάλειας επιτρέπουν στα γυναικεία καταφύγια να αυξήσουν σημαντικά το επίπεδο προστασίας τους, χωρίς να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό τους. Έτσι δημιουργούν μια ρεαλιστική δυνατότητα να αξιοποιούνται βέλτιστα ακόμα και περιορισμένοι πόροι και να προστατεύονται αποτελεσματικά οι διαμένοντες.

Συμπέρασμα

Αυτοί οι αριθμοί και οι ιστορίες δείχνουν πόσο μεγάλος είναι ο βαθμός ανάγκης για δράση – αλλά και πόσα πολλά μπορούν να επιτευχθούν μέσω στοχευμένων μέτρων. Είναι καιρός να σταθούμε δίπλα στις γυναίκες και να ενισχύσουμε ενεργά την ασφάλειά τους. Για μένα, αυτό το ζήτημα είναι βαθιά προσωπικό. Ως κάποια που έχει η ίδια βιώσει ενδοοικογενειακή βία, ξέρω πόσο καθηλωτικός είναι ο φόβος και πόσο μεγάλες μπορούν να είναι οι δυσκολίες στο να αναζητήσει κανείς βοήθεια. Ξέρω πώς νιώθει κανείς όταν η προσωπική του ασφάλεια ξαφνικά εξαρτάται από άλλους και πόσο δύσκολο είναι να βρει το θάρρος να ανακτήσει τον έλεγχο της ζωής του. Οι ξενώνες φιλοξενίας γυναικών και άλλες δομές υποστήριξης σώζουν ζωές. Όμως δεν αρκούν μόνοι τους. Όλοι μας φέρουμε ευθύνη: ως κοινωνία, ως πολιτική κοινότητα, ως άτομα – αλλά και ως οικονομία. Οι επιχειρήσεις και οι τεχνολογικοί πάροχοι μπορούν και πρέπει να συμβάλουν στην ανάπτυξη προσιτών και αποτελεσματικών σεναρίων/λύσεων ασφάλειας, ώστε και οι δομές που εργάζονται με οικονομικό οριακό όριο να μπορούν να αντέξουν την ασφάλεια.
Κάθε άνθρωπος αξίζει προστασία, σεβασμό και την ευκαιρία να ζει μια ζωή αυτοκαθοριζόμενη – χωρίς βία και φόβο. Είναι στο χέρι όλων μας να σταθούμε από κοινού για αυτόν τον σκοπό και να προσφέρουμε στα άτομα που έχουν ανάγκη όχι μόνο μια βοηθητική χείρα, αλλά και ασφαλείς προοπτικές.